Zo ontstond Brussel

Waar nu de Anspach- en de Lemonnierlaan liggen, daar vloeide vroeger de Zenne. Ook nu nog, maar zij is volledig overwelfd door onder meer de genoemde lanen. Waar zich nu het Sinte-Kathelijneplein bevindt, daar was na de aanleg van het kanaal Brussel-Willebroek in 1561, de haven van Brussel. Het is dus niet verwonderlijk dat de belendende straten "kaaien" heten en dat de Brusselaars over het plein spreken als "de vismèt"(= vismarkt).
En waar nu het Sint-Goriksplein ligt, daar ontstond vermoedelijk rond 500 na Christus de landelijke nederzetting Bruocsella, zoals Brussel oorspronkelijk heette. De naam betekent: nederzetting in het moeras.

Het Sint-Gorikseiland en het castrum

In haar moerassige vallei had de Zenne drie eilanden gevormd: het Groot Eiland of Sint-Gorikseiland, het Klein Eiland of Overmoleneiland en het Ridderseiland. De Zenne was toen een vrij belangrijke waterweg die goed bevaarbaar was en Brussel via de Rupel verbond met de Schelde. Op het Sint-Gorikseiland bouwde de hertog van Neder-Lotharingen in 977 een castrum. Dit versterkte kasteel moest enerzijds de stad beschermen en anderzijds het Duitse Keizerrijk (waartoe het hertogdom Brabant en dus ook Brussel behoorde), verdedigen tegen de aanvallen van de Franse koningen en hun machtige vazallen, de graven van Vlaanderen.
Wegens zijn goede ligging aan de Zenne en aan de belangrijke handelsweg tussen Brugge en Keulen, kende Brussel een vrij snelle groei: het werd een belangrijk handelscentrum dat zich spoedig uitbreidde naar de bovenstad (Sint-Michielskathedraal, Coudenberg, Zavel...) die een grotere veiligheid bood tegen de regelmatige overstromingen van de Zenne. Reeds in de elfde eeuw kreeg de stad haar eerste omwalling.

Maquette van de Sint-Gorikswijk

Brussel werd de hoofdstad van het hertogdom Brabant en, uitgezonderd tijdens de annexatie bij Frankrijk, heeft Brussel steeds een hoofdstedelijke functie vervuld.

naar : Junius Julien (1991). Ogen-blikken in Brussel: thematische behandeling van de didactische uitstap door het historische hart van Brussel.
Deze pagina maakt deel uit van het Brussels OnderwijsPunt - 2002