11 juli is een feestdag in Vlaanderen. Omdat 11 juli 1302 een bijzondere datum is in de geschiedenis: het was de dag van de Guldensporenslag. En daarom is 11 juli 2002 een zeer bijzondere feestdag. Want dat is precies 700 jaar later! Dus wordt er dit jaar echt feest gevierd. Eindelijk, zeggen sommigen. Want andere jaren wordt 11 juli nogal eens vergeten. Het is dan een gewone dag in de vakantie en de mensen hebben niet eens vrijaf...
Op 11 juli 1302 versloegen Vlaamse strijders de soldaten van de Franse koning Filips de Schone. In die tijd bestonden de landen nog niet zoals we ze nu kennen. Er waren ridders, graven, hertogen en koningen die elkaar bestreden voor de macht. Rond 900 was Vlaanderen de naam van de streek rond Brugge. In 1300 was het graafschap van Vlaanderen de naam van het stuk grond dat nu bestaat uit de provincie Oost-Vlaanderen, West-Vlaanderen, Zeeuws-Vlaanderen in Nederland en Frans-Vlaanderen in Frankrijk. De steden Brugge, Gent, Kortrijk en Ieper waren ook toen al de belangrijkste steden. Het waren handelssteden waar het in die tijd erg goed ging. Het graafschap Vlaanderen was een leengoed van de Franse koning, maar dat was tegen de zin van de Vlaamse graaf en de bewoners. Ze wilden meer onafhankelijkheid, meer hun eigen zin doen. Dat leidde tot spanningen en opstanden. Er was ook een oorlog bezig tussen de Fransen en de Engelsen. In Vlaanderen was de ene tegen de Fransen, de andere tegen de Engelsen en nog anderen wilden voor niemand kiezen.
De Franse koning wilde het graafschap Vlaanderen niet kwijt, omdat het zo rijk was. Hij begon een oorlog tegen de Vlaamse graaf Gwijde van Dampierre (1278-1305) om Vlaanderen in zijn bezit te krijgen, in plaats van enkel leenheer te zijn. Hij won de oorlog en de Vlaamse graaf werd gevangen genomen. Maar toen kwamen de gewone mensen en burgers in opstand. De Franse soldaten (voornamelijk ridders en edellieden) moesten de opstandelingen de kop indrukken. Op 11 juli 1302 stonden ongeveer 9 000 Vlaamse strijders klaar op een open terrein nabij Kortrijk (de Groeningekouter met de Groeningebeek) om te vechten tegen het Franse leger. Die waren met evenveel strijders, maar geharnast en te paard. De meeste Vlamingen waren te voet. Burgers, boeren en ambachtslieden vochten drie uur lang tegen de Franse edellieden en wonnen de strijd. Niemand had dat verwacht. Iedereen sprak van een wonderbaarlijke gebeurtenis. Er werd over geschreven en de slag werd meermaals uitgebeeld. Op prenten, op doeken en zelfs op een eikenhouten koffer.
Bij het verzamelen van de buit vonden de Vlamingen ongeveer 500 gulden (met goud bezet) sporen. Die waren van de verslagen Franse ridders. Vandaar de naam van de veldslag. De aanhangers van de Vlaamse graaf werden de Liebaarts genoemd. Op het schild van de graaf staat een klauwende 'liebaart' (dat is een oud woord voor een soort luipaard. Later werd het beest een leeuw genoemd. Nadien werd het Vlaamse graafschap opgeslokt in het rijk van de Boergondische hertogen. Pas bij de oprichting van België werd de naam Vlaanderen gebruikt voor het hele gebied zoals wij het nu kennen: het Nederlandstalige deel van het land.
11 juli is het feest. Het is al sinds 1973 de officiële Vlaamse feestdag, maar nu - in 2002 - zal iedereen het ook echt geweten hebben! De Vlaamse regering wil dat alle Vlamingen meevieren en ze hoeven daarvoor niet eerst het lied van de Vlaamse Leeuw uit het hoofd te leren! Op 11 juli is er vanalles te doen. Op de speciale feestwebsite vind je alle informatie: www.vlaanderenfeest.be.
11 juli is de nationale feestdag van de Vlaamse Gemeenschap. Maar er werd nooit echt veel gefeest op die dag. De mensen krijgen geen vrijaf, de kinderen hebben toch al vakantie en er gebeurde meestal niet echt iets speciaals. Sommige mensen vinden dat jammer. Anderen niet: ze vinden de Guldensporenslag niet echt een reden om feest te vieren: het is zo lang geleden, het was een vreselijk gevecht vol doden en gewonden en het ging eigenlijk enkel over de Oost- en West-Vlaamse steden... De Guldensporenslag werd vooral beroemd en geliefd door de Belgische schrijver Hendrik Conscience. Hij schreef er in 1838 een roman over: De Vlaamse Leeuw. In het boek staan veel verzonnen dingen, om het verhaal spannend te maken. In die tijd werd ook het strijdlied 'De Vlaamse Leeuw' geschreven. Sindsdien is de Vlaamse Leeuw een symbool voor de Vlamingen en hun strijd voor zelfstandigheid en is hij gekend bij de Vlamingen.
'Of je nu voor of tegen de Vlaamse feestdag bent, dit jaar vieren we in elk geval feest!' besloten de ministers van de Vlaamse regering. 2002 is 700 jaar na 1302 en dat is een mooi rond getal. Er werd heel wat gepland. Zo beloofde de minister van Cultuur een nieuw Vlaams feestlied. Ook werd het project 'Buren Feesten' opgericht: wie op 11 juli een feestje opricht met de buren in de straat krijgt er wat geld voor van de minister. Ook andere festiviteiten in verband met 11 juli krijgen steun. In de grote steden zal er dit jaar vanalles te zien en te vieren zijn. Vooral in Brussel is het de hele dag feest. Nu nog hopen dat pa en ma toch een dagje vrijaf krijgen!